Dlaczego ten sam zapach pachnie inaczej w świecy, dyfuzorze, wosku i mgiełce?

Ta sama kompozycja zapachowa może być odbierana inaczej w świecy, wosku, dyfuzorze z patyczkami i mgiełce. Nie musi to wynikać ze zmiany samego zapachu.

Duże znaczenie ma sposób, w jaki produkt uwalnia aromat do otoczenia. Świeca i wosk wykorzystują ciepło. Dyfuzor oddaje zapach stopniowo przez patyczki. Mgiełka rozprowadza go niemal od razu po rozpyleniu.

Do tego dochodzą temperatura, baza produktu, wielkość powierzchni, z której odparowują składniki zapachowe, przepływ powietrza, wielkość pomieszczenia i czas, przez jaki przebywamy w danym zapachu.

W efekcie ta sama kompozycja może pozostawać rozpoznawalna, a jednocześnie w każdej formie zachowywać się trochę inaczej.

Dlaczego forma produktu zmienia odbiór zapachu?

Żeby poczuć zapach, jego lotne składniki muszą przedostać się z produktu do powietrza.

Nie wszystkie uwalniają się w takim samym tempie. Różnią się lotnością, stężeniem i progiem wyczuwalności. Znaczenie mają również inne składniki mieszaniny oraz baza, w której kompozycja została zastosowana.

W świecy olejki eteryczne są połączone z woskiem. Po zapaleniu górna warstwa wosku stopniowo się rozgrzewa i topi.

W dyfuzorze kompozycja znajduje się w płynnej bazie. Płyn przemieszcza się przez patyczki, a zapach odparowuje z ich powierzchni.

Mgiełka działa jeszcze inaczej. Atomizer rozbija płyn na drobne krople i rozprowadza je bezpośrednio w powietrzu.

Nie zmienia się więc tylko forma opakowania. Zmieniają się warunki, w których składniki zapachu trafiają do otoczenia.

Badanie The diffusion of perfume mixtures and the odor performance dobrze pokazuje, że składniki mieszaniny zapachowej nie znikają jeden po drugim według prostego schematu. Uwalniają się równolegle, ale w różnym tempie. Z czasem może więc zmieniać się zarówno intensywność, jak i charakter tego, co odbieramy.

Temperatura ma znaczenie

Podgrzanie wosku przyspiesza uwalnianie części składników zapachowych.

Nie oznacza to jednak, że po zapaleniu świecy otrzymujemy po prostu mocniejszą wersję zapachu wyczuwanego na zimno. Poszczególne składniki reagują na zmianę temperatury inaczej, dlatego zmieniają się też ich wzajemne proporcje w powietrzu.

Właśnie dlatego świeca może pachnieć trochę inaczej przed zapaleniem i podczas palenia.

Podobną zależność widać w dyfuzorach. Badanie Emissions of volatile organic compounds from reed diffusers in indoor environments wykazało, że temperatura oraz miejsce ustawienia produktu wpływają na uwalnianie i rozchodzenie się lotnych składników w pomieszczeniu.

Liczy się powierzchnia, z której zapach odparowuje

Kilka nasiąkniętych patyczków daje większą powierzchnię parowania niż jeden.

W kominku zapachowym znaczenie ma wielkość roztopionej powierzchni wosku.

Po rozpyleniu mgiełki ciecz zostaje rozbita na bardzo drobne krople. Kontakt z powietrzem następuje więc niemal natychmiast.

To jeden z powodów, dla których mgiełka daje szybki efekt, a dyfuzor rozwija zapach stopniowo.

Równie ważny jest ruch powietrza. Lekka cyrkulacja pomaga rozprowadzać zapach. Silny przeciąg może natomiast szybko go rozcieńczyć albo usunąć z pomieszczenia.

Jak zapach zachowuje się w świecy, wosku, dyfuzorze i mgiełce?

Świeca: zapach przed zapaleniem i podczas palenia

Przy świecach często spotyka się dwa angielskie określenia:

cold throw – zapach zimnej, niezapalonej świecy,

hot throw – zapach świecy podczas prawidłowego palenia.

Najważniejsze nie są jednak same nazwy, tylko różnica między tymi dwoma etapami.

Przed zapaleniem zapach uwalnia się z powierzchni stałego wosku. Po zapaleniu wosk zaczyna się nagrzewać i topić. Powstaje ciepła, płynna tafla, a warunki uwalniania olejków eterycznych wyraźnie się zmieniają.

Dlatego intensywny zapach zimnej świecy nie gwarantuje równie mocnego efektu podczas palenia. Działa to również w drugą stronę. Świeca, która na zimno wydaje się delikatniejsza, po prawidłowym rozgrzaniu może bardzo dobrze wypełniać pomieszczenie.

W BARPAGO traktujemy te dwa etapy osobno. Przy ocenie świecy interesuje nas zarówno zapach przed zapaleniem, jak i to, jak kompozycja zachowuje się podczas palenia.

Znaczenie ma też sam sposób używania świecy. Zbyt krótki czas palenia nie pozwala utworzyć odpowiedniej tafli roztopionego wosku. Zbyt długi knot lub przeciąg mogą z kolei zaburzać spalanie.

Więcej na ten temat opisaliśmy w poradniku o prawidłowym paleniu świec sojowych.

Wosk: podobna baza, inny sposób ogrzewania

Wosk zapachowy może mieć podobną bazę do świecy, ale nie ma własnego knota.

Umieszczamy go w miseczce kominka i ogrzewamy od spodu. Na efekt wpływają więc nie tylko sam wosk i kompozycja zapachowa, ale też konstrukcja kominka, odległość od źródła ciepła i ilość użytego wosku.

To jeden z powodów, dla których ten sam wosk może być odbierany trochę inaczej w dwóch różnych kominkach.

W woskach BARPAGO pojedyncze kostki ułatwiają dopasowanie ilości do wielkości misy i własnych preferencji.

Nie ma jednak zasady, że wosk zawsze pachnie mocniej niż świeca. Intensywność zależy od całego układu: kompozycji, ilości wosku, temperatury i warunków w pomieszczeniu.

Dyfuzor: stałe, stopniowe uwalnianie zapachu

Dyfuzor z patyczkami nie potrzebuje ani płomienia, ani podgrzewania.

Płyn przemieszcza się przez patyczki dzięki ich porowatej strukturze. Następnie stopniowo odparowuje z ich powierzchni.

Dlatego efekt narasta inaczej niż w świecy czy wosku. Nie czekamy na rozgrzanie produktu, ale nie otrzymujemy też gwałtownego efektu tuż po uruchomieniu.

W dyfuzorach BARPAGO intensywność można regulować liczbą patyczków. Większa liczba oznacza większą powierzchnię, z której zapach może odparowywać.

Znaczenie ma również miejsce ustawienia. Ten sam dyfuzor może być bardzo wyraźny w małej łazience, a znacznie delikatniejszy w otwartym salonie połączonym z kuchnią.

Mgiełka: szybki efekt po rozpyleniu

Mgiełka nie czeka na podgrzanie ani na stopniowe przemieszczanie się płynu przez patyczki.

Po naciśnięciu atomizera drobne krople trafiają bezpośrednio do powietrza. Dzięki temu zapach jest odczuwalny szybko.

Później jego intensywność stopniowo maleje.

To ważna różnica w porównaniu z dyfuzorem. Dyfuzor stale uwalnia niewielkie ilości kompozycji. Mgiełka pozwala szybko zwiększyć intensywność wtedy, kiedy tego potrzebujemy.

Nie oznacza to, że jeden produkt jest lepszy od drugiego. Pełnią po prostu inne funkcje.

Zawieszka: niewielkie źródło zapachu do małej przestrzeni

Zawieszka zapachowa nie potrzebuje patyczków ani podgrzewania.

Płyn zwilża drewniany element, a następnie stopniowo z niego odparowuje. Taki sposób dobrze sprawdza się w samochodzie lub szafie, gdzie objętość powietrza jest znacznie mniejsza niż w salonie.

Temperatura również ma tu znaczenie. W nagrzanym samochodzie zapach może uwalniać się szybciej niż w chłodnym wnętrzu.

Nuty głowy, serca i głębi nie działają według zegarka

Podział na nuty głowy, serca i głębi jest bardzo przydatny przy budowaniu kompozycji zapachowych.

Nie należy jednak rozumieć go zbyt dosłownie.

To nie jest schemat, w którym nuta głowy całkowicie znika, dopiero później pojawia się serce, a na samym końcu uruchamia się głębia.

Różne składniki są obecne jednocześnie. Zmienia się natomiast tempo ich uwalniania oraz to, które z nich w danym momencie odbieramy najmocniej.

Wpływają na to między innymi:

• lotność,
• stężenie,
• próg wyczuwalności,
• obecność pozostałych składników,
• temperatura,
• baza produktu.

Dlatego ten sam olejek nie musi być odbierany identycznie w zimnej świecy, ogrzanym wosku i płynnym dyfuzorze.

W BARPAGO korzystamy z podziału na nuty głowy, serca i głębi podczas tworzenia kompozycji, ale nie traktujemy go jak sztywnej recepty. Oceniamy gotową mieszankę jako całość.

W praktyce nie ma jednej proporcji odpowiedniej dla każdego zapachu. Przy części kompozycji ograniczamy nuty głębi, jeżeli zaczynają przykrywać pozostałe elementy.

To jeden z powodów, dla których samo przeczytanie listy olejków nie mówi jeszcze wszystkiego o tym, jak gotowy produkt będzie pachniał.

Pomieszczenie również zmienia odbiór zapachu

Ten sam produkt nie będzie działał identycznie w małej łazience i w dużym salonie.

W większej przestrzeni zapach rozprasza się w większej ilości powietrza. Wpływ mają też wysokość pomieszczenia, otwarte drzwi, wentylacja, temperatura oraz przepływ powietrza.

Dlatego opinie „bardzo intensywny” i „delikatny” mogą dotyczyć tego samego produktu używanego w zupełnie innych warunkach.

To szczególnie ważne przy dyfuzorach. Produkt działa przez cały czas, ale jego odczuwalna intensywność zależy nie tylko od liczby patyczków. Liczy się również miejsce, w którym stoi.

Dlaczego po pewnym czasie przestajemy czuć zapach?

Część różnicy nie wynika z produktu, lecz z działania naszego węchu.

Przy dłuższej ekspozycji na ten sam zapach wrażliwość stopniowo spada. Zjawisko to nazywa się adaptacją węchową.

Przegląd badań Pameli Dalton Psychophysical and behavioral characteristics of olfactory adaptation opisuje, że powtarzany lub długotrwały kontakt z zapachem prowadzi do zmniejszenia wrażliwości na ten bodziec. Po przerwie czułość węchu stopniowo wraca.

Dlatego dyfuzor może być bardzo wyraźny zaraz po wejściu do pomieszczenia, a po dłuższym czasie zaczynamy zwracać na niego znacznie mniejszą uwagę.

Nie oznacza to automatycznie, że produkt przestał działać.

Prosty test polega na wyjściu z pomieszczenia na jakiś czas i ponownej ocenie zapachu po powrocie.

Warto o tym pamiętać przed dodaniem kolejnych patyczków lub ponownym rozpyleniem dużej ilości mgiełki. Osoba, która właśnie weszła do pokoju, może czuć zapach znacznie mocniej niż ktoś przebywający tam od kilku godzin.

Różnice występują również między ludźmi. Nie każdy ma taką samą wrażliwość na wszystkie składniki. Ten sam zapach może więc być odbierany jako mocniejszy lub słabszy przez dwie różne osoby.

Intensywność, zasięg i trwałość to trzy różne cechy

Mówiąc, że zapach jest „mocny”, często łączymy kilka różnych rzeczy.

Intensywność opisuje, jak mocno czujemy zapach w danym miejscu.

Zasięg mówi, jak daleko od produktu pozostaje on wyczuwalny.

Trwałość efektu określa, jak długo zapach jest zauważalny po użyciu.

Nie należy też mylić trwałości efektu z wydajnością całego produktu.

Mgiełka może dać mocny efekt od razu po rozpyleniu, ale nie działa stale.

Dyfuzor może być mniej gwałtowny, za to przez cały czas uwalnia niewielką ilość zapachu.

Świeca i wosk działają wtedy, kiedy je uruchomimy.

Dlatego pytanie „co pachnie najmocniej?” rzadko daje pełną odpowiedź.

Znacznie lepiej zastanowić się:

• jak szybko chcę poczuć zapach,
• jak długo ma być obecny,
• czy ma działać stale,
• czy chcę uruchamiać go tylko w wybranym momencie.

W BARPAGO nie projektujemy kompozycji według zasady „im mocniej, tym lepiej”. Część naszych świec klienci oceniają jako bardzo intensywne. Przy tworzeniu zapachu ważniejszy jest dla nas balans całej kompozycji i sposób, w jaki zachowuje się podczas używania.

Głęboki Relaks jako przykład tej samej kompozycji w kilku formach

Dobrym przykładem jest Głęboki Relaks.

W aktualnej ofercie występuje w kilku różnych formach produktu. Kompozycja opiera się na lawendzie, geranium, cedrze i paczuli.

Zapach pozostaje rozpoznawalny, ale warunki jego uwalniania są inne.

W świecy i wosku olejki znajdują się w wosku i podczas używania są ogrzewane.

W dyfuzorze są częścią płynnej bazy. Zapach stopniowo uwalnia się z patyczków.

W zawieszce płyn zwilża drewniany element i odparowuje z jego powierzchni.

Nie byłoby natomiast rzetelne stwierdzenie, że w jednej formie zawsze najmocniej czuć lawendę, a w innej paczulę. Takie porównanie wymagałoby osobnego testu sensorycznego.

Możemy za to jasno powiedzieć, dlaczego różnica w odbiorze jest możliwa: ten sam zestaw olejków trafia do powietrza w innych warunkach.

Co wybrać: świecę, dyfuzor, wosk czy mgiełkę?

Po poznaniu mechanizmu wybór staje się znacznie prostszy.

Nie trzeba ograniczać się do jednej formy.

Dyfuzor może tworzyć stałe tło w ciągu dnia. Świeca może pojawiać się wieczorem. Mgiełka przydaje się wtedy, gdy zależy nam na szybkim efekcie.

Warto tylko pamiętać, że ten sam zapach nie musi być odbierany identycznie w każdym z tych produktów.

Wybierając zapachy do domu BARPAGO, dobrze zadać sobie dwa pytania:

Jaki zapach mi odpowiada?

W jaki sposób chcę go czuć w swoim wnętrzu?

Dopiero połączenie tych dwóch odpowiedzi pozwala dobrze wybrać pomiędzy świecą, dyfuzorem, woskiem, mgiełką i zawieszką.