Olejki eteryczne i aromaterapia

Olejki eteryczne – encyklopedia zapachów, właściwości i zastosowań

Autor
0

Olejki eteryczne – encyklopedia zapachów, właściwości i zastosowań

Olejek eteryczny może być świeży i niemal natychmiast wyczuwalny jak cytryna, kwiatowo-zielony jak geranium albo ciężki, drzewny i długotrwały jak wetiwer. Sam zapach jest jednak tylko jedną częścią historii.

Olejki eteryczne są złożonymi mieszaninami naturalnych związków lotnych. Część z nich ma długą historię tradycyjnego stosowania, część badano laboratoryjnie, a dla niektórych przeprowadzono również badania z udziałem ludzi. Te poziomy dowodów nie są równoważne.

Dlatego w tej encyklopedii nie stosujemy prostego schematu „olejek X działa na Y”. Przy każdym surowcu oddzielamy charakter zapachu, rolę w kompozycji, tradycyjne zastosowanie, wyniki badań laboratoryjnych i dane kliniczne.

Patrzymy też na olejki tak, jak robi się to podczas budowania zapachu: przez ich lotność, trwałość i funkcję w kompozycji. Każdy otrzymuje klasyfikację jako nuta głowy, serca, głębi albo mieszanka kilku poziomów oraz dokładnie trzy przykłady naturalnych połączeń zapachowych.

Uwzględniamy olejki rzeczywiście wykorzystywane w produktach BARPAGO, ale również kilka ważnych surowców opisanych wyłącznie edukacyjnie. Kompletna encyklopedia nie powinna kończyć się tam, gdzie kończy się aktualny asortyment marki.

Spis treści

Podstawy

A–C

D–K

L–P

R–Y

Inne naturalne surowce zapachowe BARPAGO

Praktyczne zestawienia

Czym właściwie jest olejek eteryczny?

Olejek eteryczny to złożona mieszanina lotnych substancji aromatycznych występujących w roślinie. Najczęściej otrzymuje się go przez destylację z parą wodną, hydrodestylację albo – w przypadku części cytrusów – mechaniczne tłoczenie zewnętrznej części skórki.

Nie każdy naturalny, pachnący produkt roślinny jest jednak olejkiem eterycznym. Olej tłoczony z nasion zawiera przede wszystkim lipidy i jest zupełnie innym surowcem niż lotny destylat. Absoluty, ekstrakty CO₂, oleożywice i ekstrakty rozpuszczalnikowe również mogą bardzo intensywnie pachnieć, ale technologicznie nie są tym samym.

To rozróżnienie ma znaczenie także w BARPAGO. W części kompozycji wykorzystujemy m.in. materiał z kawy opisany w INCI jako Coffea Arabica Seed Oil oraz oleożywicę waniliową. Oba surowce opisujemy w tej encyklopedii, ale celowo oddzielamy je od klasycznych olejków eterycznych.

Co oznaczają nuty głowy, serca i głębi?

Nuty głowy są zazwyczaj najbardziej lotne. To one pojawiają się jako pierwsze i odpowiadają za świeżość, lekkość, chłód albo początkową ostrość kompozycji. Typowe przykłady to cytryna, pomarańcza, mięta pieprzowa i eukaliptus.

Nuty serca rozwijają się wolniej i budują zasadniczy charakter zapachu. Często znajdują się tutaj kwiaty, zioła oraz lżejsze przyprawy: geranium, palmarosa, tymianek czy imbir.

Nuty głębi są mniej lotne i pozostają wyczuwalne najdłużej. Odpowiadają za ciężar, trwałość i strukturę. Typowymi przykładami są cedr, sandałowiec, paczula i wetiwer.

Nie każdy naturalny surowiec zachowuje się idealnie według jednego schematu. Bergamotka szybko otwiera kompozycję jak typowy cytrus, ale jej bardziej kwiatowo-aromatyczna część pozostaje nieco dłużej. Kadzidłowiec może natomiast zaczynać się świeżą, niemal cytrusową żywicznością, a później przechodzić w cięższe balsamiczne tło.

W takich przypadkach stosujemy określenie mieszanka i wskazujemy, pomiędzy którymi poziomami zapach najczęściej pracuje.

Co właściwie mówią badania nad olejkami eterycznymi?

Sformułowanie „badania potwierdzają” może oznaczać bardzo różne rzeczy.

Badanie in vitro pokazuje, co dzieje się np. z bakteriami, komórkami albo enzymami w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych. Może wskazać interesujący mechanizm, ale nie dowodzi skuteczności klinicznej.

Badanie na zwierzętach pozwala obserwować reakcję całego organizmu, lecz nadal nie pozwala automatycznie przewidzieć efektu u człowieka.

Badanie z udziałem ludzi jest bardziej bezpośrednie, ale jego wartość zależy m.in. od liczby uczestników, randomizacji, grupy kontrolnej, sposobu zaślepienia, dawki oraz tego, co rzeczywiście mierzono.

Przegląd systematyczny lub metaanaliza może przedstawiać znacznie szerszy obraz, ale nawet tutaj wynik zależy od jakości badań wejściowych.

Dlatego aktywność olejku przeciwko bakteriom na płytce laboratoryjnej nie oznacza, że dyfuzor „dezynfekuje powietrze”, a zmniejszenie krótkotrwałego lęku przed operacją nie oznacza leczenia zaburzeń lękowych.

Jak bezpiecznie używać olejków eterycznych?

Naturalne pochodzenie nie oznacza, że skoncentrowany olejek można stosować dowolnie.

Olejki eteryczne mogą wywoływać podrażnienia i kontaktowe reakcje alergiczne. Przegląd dotyczący alergii kontaktowej na olejki eteryczne zwraca uwagę m.in. na znaczenie substancji zapachowych oraz produktów ich utleniania.

Szczególnej uwagi wymagają również niektóre olejki cytrusowe stosowane na skórę. Furanokumaryny obecne w części olejków tłoczonych ze skórki mogą wywoływać reakcje fototoksyczne po ekspozycji na promieniowanie UV. Przegląd dotyczący fototoksyczności olejków eterycznych pokazuje, że ryzyko zależy od konkretnego surowca, jego składu, sposobu otrzymywania i stężenia.

  • Nie stosuj nierozcieńczonych olejków na skórę tylko dlatego, że są naturalne.
  • Przy zastosowaniu kosmetycznym przestrzegaj limitów i zaleceń dla konkretnego surowca.
  • Nie spożywaj olejków samodzielnie bez odpowiedniej wiedzy o konkretnym preparacie.
  • Przechowuj je szczelnie, z dala od światła i nadmiernego ciepła.
  • Przy dzieciach, ciąży, chorobach przewlekłych i szczególnych zastosowaniach sprawdzaj bezpieczeństwo konkretnego olejku.
  • Gotową świecę, wosk, dyfuzor czy mgiełkę stosuj zgodnie z przeznaczeniem producenta.

Świeca albo dyfuzor zawierający olejek lawendowy nie jest równoważny z preparatem wykorzystywanym w badaniu klinicznym. Inne są stężenie, dawka, czas ekspozycji, formulacja i sposób podania.

Encyklopedia olejków eterycznych

Olejek anyżowy — Pimpinella anisum L.

Jak pachnie?
Bardzo charakterystycznie: słodko, korzennie i lukrecjowo. Początkowo potrafi być niemal ostry, po chwili staje się cieplejszy i bardziej balsamiczny. Nawet niewielki udział potrafi wyraźnie zmienić charakter całej kompozycji.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — SERCE–GŁĘBIA.
Anyż jest wyczuwalny szybko, ale jego słodko-korzenny ślad utrzymuje się znacznie dłużej niż typowa nuta głowy. Dlatego najlepiej traktować go jako składnik pracujący pomiędzy sercem a głębią.

Dobrze łączy się z: pomarańczą, cedrem i wanilią.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
W perfumerii anyż służy przede wszystkim do budowania akordów lukrecjowych, korzennych, gourmand i orientalnych. Historycznie stosowano go również w preparatach dotyczących trawienia oraz dróg oddechowych.

Co mówią badania?
Monografia Europejskiej Agencji Leków dotycząca olejku anyżowego obejmuje tradycyjne zastosowanie przy łagodnych dolegliwościach żołądkowo-jelitowych oraz kaszlu związanym z przeziębieniem. Jest to jednak przede wszystkim uznanie tradycyjnego stosowania, a nie wynik dużych współczesnych badań klinicznych.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Anyż występuje w Lukrecji. Łączymy go tam z kajeputem, petitgrain i wanilią, dzięki czemu lukrecjowa słodycz nie pozostaje jedynym elementem zapachu.

Balsam Peru — Myroxylon balsamum var. pereirae

Jak pachnie?
Ciepło, balsamicznie, słodko i lekko waniliowo-cynamonowo. Ma miękką, żywiczną ciężkość, która dobrze wygładza ostre przyprawy i cytrusy. W kompozycji przede wszystkim buduje tło i trwałość.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁĘBI.

Dobrze łączy się z: wanilią, sandałowcem i cytryną.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Balsam Peru jest cenionym materiałem balsamicznym. W dermatologii równie ważna jak jego historia perfumeryjna jest możliwość wywoływania alergii kontaktowej u części osób.

Co mówią badania?
Krytyczny przegląd dotyczący Myroxylon pereirae wskazuje, że dodatnie wyniki testów płatkowych występują stosunkowo często wśród pacjentów kierowanych na diagnostykę kontaktowego zapalenia skóry. Nie należy interpretować tych danych jako częstości alergii w całej populacji.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Materiał deklarowany jako Myroxylon Balsamum Balsam Oil wykorzystujemy m.in. w kompozycji Skóra Fura, gdzie tworzy ciepłe tło dla cytryny i czarnego pieprzu.

Olejek bergamotkowy — Citrus bergamia Risso & Poit.

Jak pachnie?
Świeżo i cytrusowo, ale bardziej wielowymiarowo niż cytryna czy pomarańcza. Najpierw daje jasną skórkę cytrusa i delikatną goryczkę, a później pokazuje bardziej zielone, kwiatowe i lekko herbaciane tło.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — GŁOWA–SERCE.
Bergamotka otwiera zapach szybko jak typowy cytrus, lecz jej bardziej aromatyczna i kwiatowa część pozostaje dłużej niż najlżejsze składniki otwarcia.

Dobrze łączy się z: neroli, lawendą i sandałowcem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
To jeden z najbardziej uniwersalnych naturalnych cytrusów perfumeryjnych. W aromaterapii badano go przede wszystkim pod kątem krótkotrwałego napięcia i lęku sytuacyjnego.

Co mówią badania?
W kontrolowanym badaniu pacjentów oczekujących na cholecystektomię aromaterapia bergamotką wiązała się z większym spadkiem części wskaźników lęku niż w grupie kontrolnej. Była to jednak konkretna sytuacja przedoperacyjna, a nie leczenie zaburzeń lękowych. Przy zastosowaniu skórnym trzeba również pamiętać o możliwej fototoksyczności części olejków bergamotkowych zawierających furanokumaryny.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Bergamotka jest jednym z trzech olejków tworzących Bergamo, razem z neroli i sandałowcem. Jej charakter opisujemy szerzej w przewodniku po zapachu bergamotki.

Olejek cedrowy — Cedrus atlantica

Jak pachnie?
Sucho, drzewnie, spokojnie i lekko żywicznie. Nie jest słodki jak sandałowiec ani ziemisty jak wetiwer. Daje kompozycji strukturę i dobrze równoważy bardziej słodkie lub kwiatowe składniki.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁĘBI.

Dobrze łączy się z: bergamotką, lawendą i paczulą.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Najbardziej oczywistą rolą cedru jest funkcja suchej, trwałej nuty bazowej. Literatura opisuje również aktywność biologiczną różnych olejków cedrowych, ale dane kliniczne dla samego Cedrus atlantica pozostają ograniczone.

Co mówią badania?
W jednym z badań dotyczących łysienia plackowatego stosowano mieszaninę tymianku, rozmarynu, lawendy i cedru w olejach bazowych. Ponieważ uczestnicy otrzymywali kilka olejków jednocześnie, efektu nie można przypisać samemu cedrowi.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Cedr jest częścią Głębokiego Relaksu, gdzie nadaje strukturę lawendzie, geranium i paczuli. Więcej o jego odmianach i charakterze przeczytasz w przewodniku po zapachu cedru.

Olejek citronellowy — Cymbopogon nardus

Jak pachnie?
Cytrusowo-zielono, ostro i wyraźnie trawiasto. W porównaniu z cytryną jest mniej soczysty, a bardziej ziołowy i wytrawny.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — GŁOWA–SERCE.
Najbardziej cytrusowa część citronelli pojawia się bardzo szybko, natomiast zielone, trawiaste tło pozostaje dłużej i przechodzi w serce kompozycji.

Dobrze łączy się z: trawą cytrynową, geranium i cedrem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Citronella należy do najlepiej udokumentowanych roślinnych substancji repelencyjnych przeciw komarom. Efekt zależy jednak od stężenia, formulacji oraz czasu od aplikacji.

Co mówią badania?
Przegląd systematyczny badań preparatów citronellowych wykazał działanie repelencyjne, ale przeciętnie krótszy czas ochrony niż w przypadku DEET. Wynik dotyczy preparatów repelencyjnych, a nie dowolnego produktu pachnącego citronellą.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Citronella jest częścią Limoncello, razem z trawą cytrynową, rozmarynem i paczulą.

Olejek cynamonowy — Cinnamomum verum J.Presl

Jak pachnie?
Ciepło, słodko-korzennie, sucho i niezwykle intensywnie. Niewielka ilość natychmiast podnosi „temperaturę” zapachu. Szczególnie dobrze buduje kompozycje gourmand i korzenne.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — SERCE–GŁĘBIA.
Cynamon daje szybki sygnał zapachowy, ale jego ciepły, cięższy charakter pozostaje długo po ulotnieniu lżejszych składników.

Dobrze łączy się z: pomarańczą, imbirem i wanilią.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Olejek cynamonowy jest bogaty w związki o wysokiej aktywności chemicznej. W badaniach laboratoryjnych wykazuje działanie wobec części mikroorganizmów, ale wysokie stężenia mogą również działać drażniąco.

Co mówią badania?
Duża część twierdzeń o działaniu przeciwdrobnoustrojowym cynamonu pochodzi z badań in vitro. Pokazują one aktywność wobec mikroorganizmów, lecz nie oznaczają, że olejek może samodzielnie leczyć zakażenia u człowieka.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Cynamon wykorzystujemy m.in. w Korzennym Ciasteczku. Sam aromat opisujemy szerzej w przewodniku po zapachu cynamonu.

Olejek cytrynowy — Citrus limon (L.) Osbeck

Jak pachnie?
Jasno, świeżo, kwaśno-soczyście i bardzo czysto. Szybko otwiera kompozycję i potrafi nadać lekkości drewnu, przyprawom czy balsamom.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁOWY.

Dobrze łączy się z: rozmarynem, imbirem i cedrem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Cytryna jest przede wszystkim jasną, lotną nutą otwierającą. W aromaterapii badano również jej wpływ na krótkotrwały lęk.

Co mówią badania?
W randomizowanym badaniu studentów pielęgniarstwa krótkotrwała inhalacja olejku cytrynowego wiązała się z niższym poziomem lęku egzaminacyjnego niż w grupie kontrolnej. Mała, bardzo specyficzna populacja ogranicza możliwość uogólnienia wyniku.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Cytryna otwiera m.in. kompozycję Rossa, gdzie łączy się z drzewem różanym, palmarosą i paczulą.

Olejek z czarnego pieprzu — Piper nigrum L.

Jak pachnie?
Sucho, pikantnie i świeżo-korzennie. Jest jaśniejszy i bardziej lotny niż zapach mielonego pieprzu. Dodaje kompozycji wytrawności i napięcia.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — GŁOWA–SERCE.
Pieprzna ostrość pojawia się niemal natychmiast, ale suche, drzewno-korzenne tło pozostaje dłużej.

Dobrze łączy się z: cytryną, cedrem i miętą pieprzową.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
W perfumerii czarny pieprz jest przede wszystkim składnikiem nadającym kompozycji suchość i dynamikę.

Co mówią badania?
W randomizowanym badaniu starszych pacjentów z zaburzeniami połykania ekspozycja na zapach czarnego pieprzu wpływała na wybrane parametry odruchu połykania. Jest to bardzo specyficzny kierunek badawczy i nie oznacza szerokiego działania neurologicznego olejku.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Czarny pieprz występuje m.in. w Miętówce, gdzie przełamuje chłód mięty i eukaliptusa. Więcej o nim znajdziesz w przewodniku po zapachu czarnego pieprzu.

Olejek z drzewa herbacianego — Melaleuca alternifolia

Olejek z drzewa herbacianego opisujemy edukacyjnie – nie potwierdziliśmy go obecnie jako składnika aktualnych kompozycji BARPAGO.

Jak pachnie?
Świeżo, zielono, kamforowo i lekko medycznie. Jest ostrzejszy od lawendy i mniej chłodny od eukaliptusa.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — GŁOWA–SERCE.
Kamforowa część pojawia się szybko, podczas gdy bardziej ziołowo-terpenowe tło utrzymuje się nieco dłużej.

Dobrze łączy się z: eukaliptusem, cytryną i rozmarynem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
To jeden z lepiej przebadanych klinicznie olejków stosowanych miejscowo, szczególnie w dermatologii i higienie.

Co mówią badania?
Przegląd randomizowanych badań klinicznych olejku z drzewa herbacianego wskazuje na obiecujące wyniki dla części zastosowań, ale jakość dowodów pozostaje od słabej do umiarkowanej, a wyniki zależą od konkretnej formulacji.

Olejek z drzewa różanego — Aniba rosaeodora Ducke

Jak pachnie?
Miękko drzewnie, subtelnie kwiatowo i lekko cytrusowo. Wysoka zawartość linalolu sprawia, że jego charakter znajduje się gdzieś pomiędzy delikatnym drewnem, lawendą i kwiatem.

Rodzaj nuty zapachowej: SERCA.

Dobrze łączy się z: palmarosą, bergamotką i sandałowcem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
To przede wszystkim elegancki materiał perfumeryjny. Istotnym zagadnieniem pozostaje również pochodzenie surowca ze względu na historyczną presję na dzikie populacje drzewa różanego.

Co mówią badania?
Badania składu i aktywności biologicznej olejku z drzewa różanego pokazują wysoką zawartość linalolu oraz aktywność laboratoryjną. Nie są to jednak badania kliniczne potwierdzające działanie u ludzi.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Drzewo różane jest częścią Rossy.

Olejek sandałowy — Santalum album L.

Jak pachnie?
Kremowo, ciepło, miękko i drzewnie. Nie daje suchego efektu typowego dla wielu cedrów. Jego wartością jest przede wszystkim aksamitne, długotrwałe tło.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁĘBI.

Dobrze łączy się z: bergamotką, ylang-ylang i paczulą.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Sandałowiec jest klasyczną bazą perfumeryjną. Olejek Santalum album badano również w dermatologii.

Co mówią badania?
Przegląd dotyczący East Indian Sandalwood Oil opisuje wyniki badań przedklinicznych oraz wczesnych badań dermatologicznych. Dostępna baza kliniczna pozostaje jednak ograniczona.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Sandałowiec tworzy głębię Bergamo. Więcej o nim znajdziesz w przewodniku po zapachu drzewa sandałowego.

Olejek eukaliptusowy — Eucalyptus globulus Labill.

Jak pachnie?
Chłodno, przenikliwie, świeżo i kamforowo. Bardzo szybko daje wrażenie przestrzeni i świeżości. W dużej ilości łatwo dominuje nad subtelniejszymi składnikami.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁOWY.

Dobrze łączy się z: miętą pieprzową, rozmarynem i cytryną.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Eukaliptus ma znacznie bardziej ugruntowaną historię stosowania w preparatach ziołowych niż wiele modnych olejków aromaterapeutycznych.

Co mówią badania?
Monografia EMA dotycząca olejku eukaliptusowego obejmuje tradycyjne zastosowania określonych preparatów przy kaszlu i przeziębieniu oraz bólu mięśni. Nie oznacza to, że świeca lub dyfuzor zawierający eukaliptus działa jak produkt leczniczy.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Eukaliptus tworzy chłodne otwarcie Miętówki razem z miętą pieprzową. Szerzej opisujemy go w artykule o zapachu eukaliptusa.

Olejek geraniowy — Pelargonium graveolens L’Hér.

Jak pachnie?
Kwiatowo-zielono i lekko różanie, ale wyraźnie bardziej ziołowo niż klasyczna róża. Daje połączenie świeżego liścia i kwiatu.

Rodzaj nuty zapachowej: SERCA.

Dobrze łączy się z: lawendą, bergamotką i cedrem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Geranium jest bardzo wszechstronnym materiałem perfumeryjnym. W aromaterapii badano je również pod kątem krótkotrwałego lęku.

Co mówią badania?
W randomizowanym badaniu pacjentów po zawale serca inhalacja olejku geraniowego wiązała się z większą redukcją wyników lęku niż placebo. Badanie dotyczyło jednak specyficznej populacji i krótkiej interwencji.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Geranium jest jednym z elementów Głębokiego Relaksu. Więcej o jego charakterze przeczytasz w przewodniku po zapachu geranium.

Olejek goździkowy — Syzygium aromaticum (L.) Merr. & L.M.Perry

Jak pachnie?
Bardzo intensywnie, ciepło, korzennie i lekko słodko. Charakterystyczny eugenol sprawia, że goździk jest łatwy do rozpoznania nawet w niewielkim stężeniu.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — SERCE–GŁĘBIA.
Korzenna ostrość pojawia się szybko, ale cięższy, eugenolowy charakter utrzymuje się długo.

Dobrze łączy się z: pomarańczą, cynamonem i wanilią.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Olejek oraz eugenol mają bogatą literaturę laboratoryjną, szczególnie w kontekście mikroorganizmów i zastosowań stomatologicznych.

Co mówią badania?
Znaczna część danych o działaniu przeciwdrobnoustrojowym pochodzi z badań in vitro. Takie wyniki nie oznaczają, że olejek może zastępować leczenie zakażeń u człowieka.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Goździk jest jednym z trzech olejków w Świątecznym Prezencie, razem z pomarańczą i jodłą syberyjską. Więcej o zapachu znajdziesz w przewodniku po goździku.

Olejek grejpfrutowy — Citrus × paradisi Macfad.

Grejpfruta opisujemy tutaj edukacyjnie – nie potwierdziliśmy go obecnie jako składnika aktualnych kompozycji BARPAGO.

Jak pachnie?
Soczyście, świeżo i cytrusowo, ale z charakterystyczną gorzkawą stroną. Jest mniej słodki od pomarańczy i bardziej wytrawny.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁOWY.

Dobrze łączy się z: rozmarynem, cedrem i geranium.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Najpewniejszą funkcją grejpfruta jest jasne, lekko gorzkawe otwarcie kompozycji.

Co mówią badania?
Dane dotyczące szerokiego działania fizjologicznego samego aromatu grejpfruta są ograniczone. Popularnych twierdzeń dotyczących „odchudzania” czy przyspieszania metabolizmu przez zapach nie należy traktować jako potwierdzonych klinicznie.

Olejek imbirowy — Zingiber officinale Roscoe

Jak pachnie?
Świeżo-korzennie, ciepło i delikatnie cytrusowo. Jest znacznie lżejszy i bardziej lotny od suszonego imbiru.

Rodzaj nuty zapachowej: SERCA.

Dobrze łączy się z: cytryną, cynamonem i kardamonem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Imbir jest często kojarzony z nudnościami, ale wyniki dotyczące doustnego stosowania kłącza nie mogą być automatycznie przenoszone na inhalację olejku.

Co mówią badania?
W randomizowanym badaniu kobiet leczonych chemioterapią inhalacja olejku imbirowego zmniejszała niektóre oceny nudności w ostrej fazie, jednak całkowite wyniki nie pozwoliły autorom uznać aromaterapii za jednoznacznie skuteczną.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Imbir jest częścią Porannej Energii. Szerzej opisujemy go w przewodniku po zapachu imbiru.

Olejek jałowcowy — Juniperus communis L.

Jałowiec opisujemy edukacyjnie – nie potwierdziliśmy go obecnie w aktualnych kompozycjach BARPAGO.

Jak pachnie?
Świeżo, igliwiowo, sucho i lekko pieprznie. Jest bardziej powietrzny niż cedr i mniej kamforowy niż eukaliptus.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — GŁOWA–SERCE.
Lekkie monoterpeny tworzą szybkie igliwiowe otwarcie, ale sucha, żywiczna część pozostaje nieco dłużej.

Dobrze łączy się z: grejpfrutem, cedrem i rozmarynem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Jałowiec ma długą historię zastosowań tradycyjnych, jednak współczesne dane dotyczące samego olejku są w dużej mierze przedkliniczne.

Co mówią badania?
Badania laboratoryjne olejku z owoców jałowca wykazały aktywność przeciw części bakterii i grzybów. Nie były to jednak badania kliniczne z udziałem pacjentów.

Olejek z jodły syberyjskiej — Abies sibirica Ledeb.

Jak pachnie?
Świeżo, igliwiowo, żywicznie i chłodno. Jest jaśniejszy oraz bardziej przestrzenny od cedru.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — GŁOWA–SERCE.
Monoterpenowe otwarcie jest szybkie i lotne, ale żywiczne, iglaste tło pozostaje dłużej niż klasyczny cytrus.

Dobrze łączy się z: pomarańczą, cedrem i miętą pieprzową.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Najlepiej udokumentowaną funkcją olejku z jodły syberyjskiej pozostaje funkcja aromatyczna. Duża część badań biologicznych ma charakter laboratoryjny.

Co mówią badania?
Badania gatunków Abies obejmują przede wszystkim analizę składu, właściwości antyoksydacyjne i aktywność przeciw mikroorganizmom w warunkach laboratoryjnych. Nie potwierdzają one leczenia infekcji czy chorób układu oddechowego u ludzi.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Jodła syberyjska tworzy leśną część Świątecznego Prezentu oraz występuje w Miętówce.

Olejek kajeputowy — Melaleuca cajuputi

Jak pachnie?
Świeżo, ostro, kamforowo i lekko ziołowo. Sensorycznie znajduje się pomiędzy eukaliptusem a drzewem herbacianym.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁOWY.

Dobrze łączy się z: cytryną, eukaliptusem i miętą pieprzową.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Współczesna literatura skupia się przede wszystkim na chemii olejku i jego aktywności biologicznej w badaniach laboratoryjnych.

Co mówią badania?
Badania Melaleuca cajuputi opisują aktywność przeciwbakteryjną i inne efekty in vitro. Nie jest to kliniczne potwierdzenie skuteczności leczenia infekcji.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Kajeput występuje w Lukrecji, gdzie chłodniejsza, ziołowa część równoważy słodycz anyżu i wanilii.

Olejek kardamonowy — Elettaria cardamomum (L.) Maton

Jak pachnie?
Świeżo-korzennie, zielono i delikatnie cytrusowo. Jest lżejszy niż cynamon i goździk, dlatego pozwala wprowadzić przyprawowy charakter bez nadmiernego ciężaru.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — GŁOWA–SERCE.
Świeże, cineolowe elementy pojawiają się szybko, ale cieplejsza część przyprawowa pozostaje w sercu.

Dobrze łączy się z: pomarańczą, cedrem i imbirem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Kardamon jest szczególnie wartościowym pomostem pomiędzy cytrusami, przyprawami i drewnem.

Co mówią badania?
Badania olejku kardamonowego obejmują m.in. testy aktywności enzymatycznej i antyoksydacyjnej. To interesujące wyniki przedkliniczne, ale nie potwierdzają poprawy pamięci czy innych funkcji zdrowotnych u człowieka.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Kardamon występuje w Om, razem m.in. z Palo Santo, cedrem, pomarańczą i kadzidłowcem.

Olejek kadzidłowcowy / frankincense — Boswellia serrata

Jak pachnie?
Żywicznie, balsamicznie, lekko mineralnie i jednocześnie zaskakująco świeżo. W porównaniu z mirrą jest zwykle jaśniejszy i bardziej przestrzenny.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — SERCE–GŁĘBIA.
Kadzidłowiec ma stosunkowo lekkie terpenowe otwarcie, ale jego balsamiczna żywiczność pozostaje znacznie dłużej.

Dobrze łączy się z: bergamotką, cedrem i mirrą.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Kadzidłowiec ma bardzo długą historię wykorzystania aromatycznego. W badaniach trzeba jednak dokładnie rozróżniać olejek eteryczny od ekstraktów z żywicy.

Co mówią badania?
Duża część klinicznych badań Boswellia serrata dotyczy doustnych ekstraktów bogatych w kwasy bosweliowe. Nie są one chemicznie tym samym co destylowany olejek eteryczny, dlatego efektów ekstraktu nie można automatycznie przypisywać aromatowi kadzidłowca.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Kadzidłowiec występuje m.in. w kompozycji Om. Więcej o surowcu i jego zapachu przeczytasz w artykule o kadzidłowcu.

Olejek lawendowy — Lavandula angustifolia Mill.

Jak pachnie?
Kwiatowo-ziołowo, świeżo i delikatnie słodko. Lawenda nie jest wyłącznie „kwiatem” – ma również zieloną, aromatyczną część.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — GŁOWA–SERCE.
Świeża część lawendy pojawia się stosunkowo szybko, ale kwiatowo-aromatyczny charakter pozostaje dłużej i tworzy pełnoprawne serce kompozycji.

Dobrze łączy się z: bergamotką, cedrem i geranium.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Lawenda należy do najlepiej przebadanych olejków aromaterapeutycznych. EMA opisuje tradycyjne zastosowanie olejku lawendowego przy łagodnych objawach stresu psychicznego oraz jako wsparcie snu.

Co mówią badania?
Przegląd badań klinicznych inhalacji lawendy wskazuje, że większość analizowanych prac raportowała obniżenie krótkotrwałego lęku, ale protokoły i jakość metodologiczna były zróżnicowane.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Lawenda jest jednym z głównych składników Głębokiego Relaksu, razem z geranium, cedrem i paczulą.

Olejek limonkowy — Citrus × aurantiifolia (Christm.) Swingle

Limonkę opisujemy edukacyjnie – nie potwierdziliśmy jej obecnie jako składnika aktualnych kompozycji BARPAGO.

Jak pachnie?
Bardzo świeżo, zielono-cytrusowo i ostrzej niż pomarańcza. Ma dużo soczystości, ale również wyraźną skórkową gorycz.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁOWY.

Dobrze łączy się z: imbirem, miętą pieprzową i cedrem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Limonka jest przede wszystkim znakomitą nutą otwierającą. Przy zastosowaniu na skórę szczególnie ważne jest rozróżnienie metody pozyskania.

Co mówią badania?
Dane kliniczne dotyczące zdrowotnych efektów samego olejku limonkowego są skąpe. Znacznie lepiej udokumentowane jest ryzyko fototoksyczności niektórych olejków tłoczonych ze skórki.

Olejek mandarynkowy — Citrus reticulata Blanco

Jak pachnie?
Słodko, miękko i bardzo soczyście cytrusowo. Jest mniej ostry niż cytryna i mniej wytrawny od bergamotki.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁOWY.

Dobrze łączy się z: cynamonem, sandałowcem i neroli.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Najlepiej potwierdzoną funkcją mandarynki pozostaje jej wartość aromatyczna. Twierdzenia dotyczące działania psychologicznego są znacznie słabiej udokumentowane klinicznie niż w przypadku lawendy.

Co mówią badania?
Duża część badań Citrus reticulata ma charakter laboratoryjny lub przedkliniczny. Nie należy również przenosić wyników dotyczących innych cytrusów bezpośrednio na mandarynkę.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Mandarynka rozświetla m.in. Korzenne Ciasteczko.

Olejek z mięty pieprzowej — Mentha × piperita L.

Jak pachnie?
Bardzo chłodno, świeżo i mentolowo. Natychmiast dominuje pierwsze wrażenie. Odpowiednio dozowany daje czystą świeżość; w nadmiarze łatwo przykrywa resztę kompozycji.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁOWY.

Dobrze łączy się z: eukaliptusem, cytryną i cedrem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Olejek miętowy ma również uznane zastosowania w określonych produktach leczniczych. Nie oznacza to jednak, że ekspozycja zapachowa jest równoważna z zastosowaniem farmaceutycznym.

Co mówią badania?
Badania inhalacji mięty pod kątem uwagi i funkcji poznawczych są interesujące, ale niejednorodne. Protokoły różnią się stężeniem, czasem ekspozycji i stosowanymi testami, dlatego trudno formułować szerokie kliniczne wnioski.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Mięta pieprzowa stanowi fundament Miętówki. Więcej o jej charakterze znajdziesz w artykule o zapachu mięty pieprzowej.

Olejek z mirry — Commiphora myrrha

Mirrę opisujemy edukacyjnie – nie potwierdziliśmy jej obecnie jako składnika aktualnych kompozycji BARPAGO.

Jak pachnie?
Ciemno, balsamicznie, żywicznie, lekko dymnie i gorzko. Jest cięższa oraz mniej cytrusowa od kadzidłowca.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁĘBI.

Dobrze łączy się z: kadzidłowcem, pomarańczą i sandałowcem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Mirra ma długą historię wykorzystania jako żywica, składnik preparatów do jamy ustnej i materiał aromatyczny.

Co mówią badania?
Literatura obejmuje olejek, żywicę, ekstrakty oraz izolowane związki z mirry. Wynik badania ekstraktu nie może być automatycznie przypisany inhalowanemu olejkowi eterycznemu.

Jej zapach opisujemy szerzej w przewodniku po mirrze.

Olejek neroli — Citrus × aurantium L., kwiat

Jak pachnie?
Kwiatowo-cytrusowo, świeżo i elegancko. Zachowuje część cytrusowego charakteru gorzkiej pomarańczy, ale zdecydowanie dominuje w nim zapach białych kwiatów.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — GŁOWA–SERCE.
Cytrusowe akcenty pojawiają się szybko, lecz bardziej kwiatowa część utrzymuje neroli znacznie dłużej w sercu kompozycji.

Dobrze łączy się z: bergamotką, petitgrain i sandałowcem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Neroli ma interesującą, choć nadal niezbyt dużą bazę badań klinicznych dotyczących krótkotrwałego lęku.

Co mówią badania?
W kontrolowanym badaniu pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym inhalacja olejku z kwiatów gorzkiej pomarańczy wiązała się z niższymi wynikami lęku. Nie oznacza to jednak leczenia zaburzeń lękowych neroli.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Neroli tworzy środkową część Bergamo. Więcej znajdziesz w przewodniku po neroli.

Olejek paczulowy — Pogostemon cablin (Blanco) Benth.

Jak pachnie?
Ziemiście, głęboko, drzewnie i lekko wilgotno. Jest trwały i bardzo charakterystyczny. Nawet niewielka ilość potrafi znacząco dociążyć kompozycję.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁĘBI.

Dobrze łączy się z: bergamotką, różą i sandałowcem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Paczula jest klasycznym składnikiem bazowym i bardzo dobrym narzędziem do pogłębiania bardziej lotnych kompozycji.

Co mówią badania?
Istnieją niewielkie badania z udziałem ludzi dotyczące krótkotrwałej inhalacji paczuli, jednak większość publikacji o jej aktywności biologicznej pochodzi z modeli laboratoryjnych i zwierzęcych.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Paczula buduje bazę Głębokiego Relaksu.

Olejek palmarosowy — Cymbopogon martinii (Roxb.) W.Watson

Jak pachnie?
Kwiatowo, różanie, świeżo i lekko zielono. Ze względu na wysoką zawartość geraniolu przypomina kwiatowe serce, ale pozostaje lżejszy od klasycznego olejku różanego.

Rodzaj nuty zapachowej: SERCA.

Dobrze łączy się z: geranium, drzewem różanym i bergamotką.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Palmarosa jest bardzo użyteczna jako naturalny składnik kwiatowego serca. Właściwości biologiczne są intensywnie badane, ale głównie laboratoryjnie.

Co mówią badania?
Badania przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze palmarosy obejmują przede wszystkim testy in vitro. Nie pozwalają one stwierdzić, że olejek leczy zakażenia czy choroby skóry u ludzi.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Palmarosa jest częścią Rossy oraz kompozycji Letni Wieczór.

Olejek Palo Santo — Bursera graveolens (Kunth) Triana & Planch.

Jak pachnie?
Drzewnie, żywicznie i lekko dymnie, ale jednocześnie ma charakterystyczną cytrusową świeżość. To właśnie ten kontrast odróżnia Palo Santo od bardziej kremowego sandałowca czy suchego cedru.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁĘBI.

Dobrze łączy się z: kadzidłowcem, pomarańczą i cedrem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Najlepiej udokumentowaną funkcją Palo Santo pozostaje jego wyjątkowy profil zapachowy. Popularne deklaracje terapeutyczne znacznie wyprzedzają dane kliniczne.

Co mówią badania?
W badaniu olejku Bursera graveolens analizowano jego skład oraz aktywność w modelach laboratoryjnych. Nie było to badanie kliniczne u pacjentów, dlatego nie można na tej podstawie przypisywać Palo Santo działania leczniczego.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Palo Santo jest głównym składnikiem produktów z linii Palo Santo i pojawia się również w kompozycji Om. Szerzej opisujemy je w przewodniku po zapachu Palo Santo.

Olejek petitgrain — Citrus × aurantium L., liście i gałązki

Jak pachnie?
Zielono, liściasto, cytrusowo i delikatnie drzewnie. Chociaż pochodzi z tej samej rośliny co neroli, reprezentuje inną jej część: zamiast białych kwiatów dominują liście, gałązki i świeża gorycz.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — GŁOWA–SERCE.
Świeża cytrusowo-zielona część pojawia się wcześnie, ale bardziej aromatyczne składniki utrzymują zapach dłużej w sercu.

Dobrze łączy się z: neroli, bergamotką i lawendą.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Jego największą wartością jest rola kompozycyjna: petitgrain potrafi naturalnie połączyć cytrusowe otwarcie z kwiatowym lub ziołowym sercem.

Co mówią badania?
Kliniczna baza dowodów specyficzna dla petitgrain jest niewielka. Nie należy przypisywać mu efektów obserwowanych dla neroli czy olejku ze skórki gorzkiej pomarańczy tylko dlatego, że surowce pochodzą z tej samej rośliny.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Petitgrain jest częścią Lukrecji. Więcej znajdziesz w monografii olejku petitgrain.

Olejek pomarańczowy — Citrus × sinensis (L.) Osbeck

Jak pachnie?
Soczyście, słodko i miękko cytrusowo. Jest mniej ostry od cytryny i mniej gorzki od bergamotki. Wyjątkowo łatwo łączy się z przyprawami, drewnem i kwiatami.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁOWY.

Dobrze łączy się z: goździkiem, cynamonem i cedrem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Słodka pomarańcza jest przede wszystkim klasyczną nutą otwierającą. Jej aromat był również przedmiotem badań dotyczących krótkotrwałego lęku.

Co mówią badania?
W eksperymencie z udziałem zdrowych ochotników ekspozycja na zapach słodkiej pomarańczy wpływała na część ocen lęku podczas stresującego zadania. Wynik wymaga ostrożnej interpretacji ze względu na małą próbę i krótką ekspozycję.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Pomarańcza jest jednym z trzech olejków tworzących Świąteczny Prezent.

Olejek rozmarynowy — Salvia rosmarinus Spenn.

Jak pachnie?
Zielono, wytrawnie, aromatycznie i lekko kamforowo. Jest bardziej ziołowy niż eukaliptus i mniej chłodny niż mięta.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — GŁOWA–SERCE.
Kamforowe elementy są wyraźne od początku, ale sucha ziołowa część pozostaje dłużej i pracuje w sercu.

Dobrze łączy się z: cytryną, eukaliptusem i miętą pieprzową.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Rozmaryn jest jednym z częściej badanych aromatów pod kątem czujności i funkcji poznawczych.

Co mówią badania?
Niewielkie eksperymenty z udziałem ludzi wskazują na wpływ aromatu rozmarynu na niektóre parametry uwagi i pamięci. Badania te nie stanowią jednak dowodu leczenia zaburzeń poznawczych.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Rozmaryn jest częścią Limoncello. Więcej znajdziesz w artykule o zapachu rozmarynu.

Olejek z róży damasceńskiej — Rosa × damascena Mill.

Różę damasceńską opisujemy edukacyjnie – nie potwierdziliśmy jej obecnie jako składnika aktualnych kompozycji BARPAGO.

Jak pachnie?
Bogato kwiatowo, różanie, lekko miodowo i subtelnie zielono. Naturalny olejek różany jest znacznie bardziej wielowymiarowy niż proste „różane” kompozycje zapachowe.

Rodzaj nuty zapachowej: SERCA.

Dobrze łączy się z: geranium, sandałowcem i bergamotką.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Róża damasceńska ma stosunkowo dużą bazę badań aromaterapeutycznych w porównaniu z wieloma innymi olejkami kwiatowymi.

Co mówią badania?
Przeglądy i metaanalizy badań aromaterapii różą wskazują na potencjalny wpływ na niektóre parametry lęku, stresu i snu. Poszczególne próby są jednak zróżnicowane pod względem populacji, dawki i sposobu podania.

Olejek z rumianku rzymskiego — Chamaemelum nobile (L.) All.

Rumianek rzymski opisujemy edukacyjnie – nie potwierdziliśmy go obecnie jako składnika aktualnych kompozycji BARPAGO.

Jak pachnie?
Ziołowo, lekko jabłkowo, kwiatowo i subtelnie słodko. Jest łagodniejszy od wielu ziół kamforowych.

Rodzaj nuty zapachowej: SERCA.

Dobrze łączy się z: lawendą, bergamotką i cedrem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Rumianek ma bogatą historię tradycyjnego stosowania. Przy badaniach szczególnie ważne jest rozróżnienie rumianku rzymskiego i niemieckiego.

Co mówią badania?
Literatura aromaterapeutyczna często łączy różne gatunki rumianku lub stosuje go w mieszaninach. Dlatego nie należy automatycznie przypisywać olejkowi z Chamaemelum nobile wyników uzyskanych dla innych gatunków.

Olejek sosnowy — Pinus sylvestris L.

Sosnę opisujemy edukacyjnie – nie potwierdziliśmy jej obecnie jako składnika aktualnych kompozycji BARPAGO.

Jak pachnie?
Świeżo, igliwiowo, żywicznie i lekko terpentynowo. Jest jaśniejszy i bardziej lotny niż cedr.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — GŁOWA–SERCE.
Lekkie terpeny dają szybkie leśne otwarcie, natomiast żywiczna część zapachu utrzymuje się nieco dłużej.

Dobrze łączy się z: cytryną, jałowcem i cedrem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Olejek sosnowy ma znaczenie aromatyczne i przemysłowe. Popularne claimy zdrowotne są znacznie słabiej udokumentowane klinicznie.

Co mówią badania?
Współczesne publikacje obejmują głównie analizę chemiczną, mikroorganizmy oraz modele przedkliniczne. Nie stanowią one jeszcze dowodu klinicznego działania u ludzi.

Olejek z szałwii muszkatołowej — Salvia sclarea L.

Szałwię muszkatołową opisujemy edukacyjnie – nie potwierdziliśmy jej obecnie jako składnika aktualnych kompozycji BARPAGO.

Jak pachnie?
Ziołowo-kwiatowo, miękko, lekko herbaciano i subtelnie słodko. Jest znacznie bardziej zaokrąglona niż klasyczna szałwia lekarska.

Rodzaj nuty zapachowej: SERCA.

Dobrze łączy się z: bergamotką, lawendą i sandałowcem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Szałwia muszkatołowa jest często promowana w kontekście kobiecego dobrostanu, ale twierdzenia hormonalne wymagają szczególnej ostrożności.

Co mówią badania?
Dostępne badania z udziałem ludzi są niewielkie i nie uzasadniają stwierdzeń, że olejek „reguluje hormony” czy wywołuje konkretne efekty endokrynologiczne.

Olejek z trawy cytrynowej — Cymbopogon flexuosus

Jak pachnie?
Intensywnie cytrynowo, zielono i trawiasto. Jest mniej soczysty od klasycznej cytryny, za to bardziej ziołowy i trwały.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — GŁOWA–SERCE.
Cytrynowe otwarcie jest szybkie, natomiast wyraźnie zielona część pozostaje dłużej i przechodzi w serce.

Dobrze łączy się z: citronellą, imbirem i cedrem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Trawa cytrynowa ma bogatą literaturę laboratoryjną dotyczącą mikroorganizmów i aktywności biologicznej.

Co mówią badania?
Część badań klinicznych wykorzystuje trawę cytrynową jako element mieszanin kilku olejków. W takich przypadkach nie można przypisać efektu wyłącznie jednemu składnikowi.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Trawa cytrynowa jest jednym z głównych świeżych elementów Limoncello.

Olejek tymiankowy — Thymus vulgaris L.

Jak pachnie?
Wytrawnie, ziołowo, ciepło i lekko medycznie. Jego profil może mocno zmieniać się zależnie od chemotypu.

Rodzaj nuty zapachowej: SERCA.

Dobrze łączy się z: cytryną, eukaliptusem i cedrem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Olejek tymiankowy ma europejską monografię ziołową dotyczącą tradycyjnego zastosowania określonych preparatów przy kaszlu związanym z przeziębieniem.

Co mówią badania?
Dostępne są również pojedyncze badania kliniczne inhalacji tymianku, jednak różnice pomiędzy chemotypami i mała liczba prób ograniczają możliwość formułowania szerokich wniosków.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Tymianek jest jednym ze składników Miętówki. Szerzej opisujemy go w artykule o aromacie tymianku.

Olejek wetiwerowy — Chrysopogon zizanioides (L.) Roberty

Jak pachnie?
Głęboko, sucho, ziemiście, korzeniowo i lekko dymnie. Jest jednym z najbardziej charakterystycznych naturalnych materiałów bazowych.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁĘBI.

Dobrze łączy się z: bergamotką, cedrem i ylang-ylang.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Najsilniejszą stroną wetiweru pozostaje perfumeria: jest trwały i skutecznie stabilizuje bardziej lotne składniki.

Co mówią badania?
Niewielkie eksperymenty z udziałem ludzi badały wpływ lotnych związków wetiweru na uwagę. Liczba badań jest jednak niewielka, a protokoły różnią się od typowego używania olejku w produktach zapachowych.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Wetiwer tworzy najgłębszą część Oriental. Więcej o nim znajdziesz w przewodniku po zapachu wetiweru.

Olejek ylang-ylang — Cananga odorata (Lam.) Hook.f. & Thomson

Jak pachnie?
Bardzo kwiatowo, kremowo, słodko i egzotycznie. Przy wysokim udziale staje się ciężki i niemal narkotyczny.

Rodzaj nuty zapachowej: MIESZANKA — SERCE–GŁĘBIA.
Kwiatowa część rozwija się w sercu, ale ciężki, słodki charakter utrzymuje ylang-ylang znacznie dłużej niż większość typowych kwiatów.

Dobrze łączy się z: bergamotką, sandałowcem i wetiwerem.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Ylang-ylang jest przede wszystkim intensywnym materiałem kwiatowym. Badano również jego wpływ na nastrój i funkcje poznawcze.

Co mówią badania?
W badaniu porównującym ylang-ylang, miętę i brak aromatu ylang-ylang zwiększał deklarowane poczucie spokoju, ale jednocześnie pogarszał część wyników pamięci i spowalniał przetwarzanie informacji. To dobry przykład pokazujący, że „uspokajający” nie oznacza automatycznie „poprawiający koncentrację”.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Ylang-ylang buduje kwiatowe serce Oriental.

Naturalne surowce BARPAGO, które nie są klasycznymi olejkami eterycznymi

Olej z nasion kawy — Coffea arabica L.

Materiał kawowy bywa handlowo określany jako „olejek kawowy”, a nawet „olejek eteryczny kawowy”. Jeżeli jednak surowiec ma INCI Coffea Arabica Seed Oil i jest otrzymywany przez tłoczenie ziaren, technologicznie jest to olej roślinny z nasion kawy, a nie klasyczny olejek eteryczny.

Jak pachnie?
Ciepło, palono, kawowo i lekko orzechowo. W kompozycjach gourmand naturalnie pogłębia skojarzenia z espresso, kakao i prażonym ziarnem.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁĘBI.

Dobrze łączy się z: cynamonem, wanilią i pomarańczą.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
W kompozycji zapachowej jego funkcją jest przede wszystkim budowanie ciemnego akordu kawowego. Nie należy przypisywać aromatowi kawy efektów kofeiny spożywanej w napoju.

Co mówią badania?
Badania picia kawy, kofeiny czy ekstraktów z ziaren nie są badaniami tłoczonego Coffea Arabica Seed Oil stosowanego jako materiał zapachowy. Dlatego nie ma podstaw, aby samemu zapachowi kawowemu przypisywać fizjologiczne działanie kofeiny.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Materiał kawowy występuje m.in. w Porannej Energii, gdzie tworzy ciemniejsze tło dla przypraw i cytrusów.

Oleożywica waniliowa — Vanilla planifolia

Wanilia jest dobrym przykładem tego, dlaczego warto precyzyjnie nazywać surowce. Materiał waniliowy stosowany w części kompozycji BARPAGO jest oleożywicą lub ekstraktem, a nie klasycznym „olejkiem eterycznym z wanilii”.

Jak pachnie?
Słodko, kremowo, ciepło i balsamicznie. Łagodzi ostrość przypraw, zaokrągla drewna i bardzo skutecznie buduje charakter gourmand.

Rodzaj nuty zapachowej: GŁĘBI.

Dobrze łączy się z: cynamonem, sandałowcem i kawą.

Najważniejsze właściwości i zastosowania
Najważniejszą funkcją w omawianych produktach jest zapach. Wyników badań nad waniliną czy spożywaną wanilią nie należy automatycznie przypisywać konkretnej oleożywicy stosowanej w kompozycji zapachowej.

Co mówią badania?
Wanilina jest szeroko badanym związkiem, ale badanie izolowanej waniliny nie jest badaniem oleożywicy, podobnie jak badanie produktu spożywczego nie dowodzi działania zapachu w pomieszczeniu.

Gdzie znajdziesz ten zapach w BARPAGO?
Oleożywica waniliowa występuje m.in. w Letnim Wieczorze, gdzie łączymy ją z palmarosą i goździkiem.

Olejki według roli w kompozycji

Typowe nuty głowy

  • cytryna,
  • pomarańcza,
  • grejpfrut,
  • limonka,
  • mandarynka,
  • mięta pieprzowa,
  • eukaliptus,
  • kajeput.

Ich podstawową funkcją jest pierwsze wrażenie. Nadają lekkość, świeżość, chłód lub jasność, ale zazwyczaj potrzebują trwalszego serca i bazy.

Typowe nuty serca

  • geranium,
  • palmarosa,
  • drzewo różane,
  • róża damasceńska,
  • rumianek rzymski,
  • tymianek,
  • imbir,
  • szałwia muszkatołowa.

To właśnie one często odpowiadają za to, czym zapach staje się po pierwszym cytrusowym albo chłodnym otwarciu.

Typowe nuty głębi

  • cedr,
  • sandałowiec,
  • paczula,
  • wetiwer,
  • Palo Santo,
  • mirra,
  • Balsam Peru.

Są mniej lotne i potrafią mocno zmieniać ciężar kompozycji nawet przy stosunkowo niewielkim udziale.

Olejki o charakterze mieszanym

  • bergamotka,
  • lawenda,
  • neroli,
  • petitgrain,
  • rozmaryn,
  • trawa cytrynowa,
  • citronella,
  • kardamon,
  • czarny pieprz,
  • ylang-ylang,
  • kadzidłowiec,
  • jałowiec,
  • jodła syberyjska.

Ich wartość polega często właśnie na tym, że łączą dwie części kompozycji, zamiast działać wyłącznie jako samodzielna nuta.

Olejki według charakteru zapachu

Cytrusowe: bergamotka, cytryna, grejpfrut, limonka, mandarynka i pomarańcza. Neroli i petitgrain również pochodzą z cytrusów, ale reprezentują odpowiednio bardziej kwiatową i zieloną stronę tej rodziny.

Kwiatowe: geranium, ylang-ylang, palmarosa, neroli, lawenda, róża damasceńska i rumianek rzymski.

Drzewne: cedr, sandałowiec, Palo Santo, drzewo różane i wetiwer.

Ziołowe i chłodne: rozmaryn, tymianek, mięta pieprzowa, eukaliptus, kajeput, lawenda i drzewo herbaciane.

Korzenne: cynamon, goździk, imbir, kardamon, czarny pieprz i anyż.

Żywiczne i balsamiczne: kadzidłowiec, mirra i Balsam Peru.

Jak łączyć nuty głowy, serca i głębi?

Najprostsza zasada brzmi: głowa przyciąga uwagę, serce definiuje charakter, a głębia daje kompozycji oparcie i trwałość.

Nie oznacza to jednak, że każdy zapach powinien zawierać równe części wszystkich trzech poziomów.

Kompozycja cytrusowa może celowo opierać się na kilku nutach głowy. Kwiatowy bukiet może mieć bardzo rozbudowane serce. Palo Santo albo wetiwer mogą natomiast świadomie przesuwać ciężar w stronę głębi.

W praktyce ważniejsza od matematycznej proporcji jest równowaga między lotnością a intensywnością poszczególnych materiałów.

W BARPAGO szczególnie uważnie pracujemy z nutami głębi. Cedr, wetiwer, paczula czy sandałowiec nie tylko zwiększają trwałość – potrafią całkowicie przesunąć sposób odbioru kompozycji. Większa ilość bazy nie oznacza więc po prostu „mocniejszego zapachu”.

Dobrym przykładem jest Bergamo. Bergamotka daje jasne, cytrusowe otwarcie. Neroli tworzy kwiatowe przejście, a sandałowiec osadza całość na cieplejszej podstawie.

W Oriental układ jest inny. Ylang-ylang tworzy bogate kwiatowe serce, lawenda wnosi bardziej aromatyczną świeżość, natomiast wetiwer odpowiada za suchą, ziemistą bazę.

Jeszcze inaczej zachowuje się Miętówka. Bardzo lotne mięta i eukaliptus dają natychmiastowy chłód, tymianek i pieprz przedłużają część aromatyczną, a cedr oraz jodła sprawiają, że zapach nie kończy się na samym mentolowym otwarciu.

To właśnie praktyczna wartość znajomości nut głowy, serca i głębi: pozwalają przewidzieć nie tylko jak kompozycja pachnie w pierwszej chwili, lecz także jak będzie się rozwijała.

Czy świeca lub dyfuzor z olejkiem ma takie samo działanie jak olejek użyty w badaniu?

Nie.

Jeżeli w badaniu klinicznym uczestnik inhalował określoną dawkę czystego lub rozcieńczonego olejku przez 15 albo 20 minut, nie można automatycznie uznać, że świeca czy dyfuzor zawierający ten sam składnik wywoła identyczny efekt.

Znaczenie mają między innymi:

  • ilość olejku,
  • jego stężenie,
  • droga podania,
  • czas ekspozycji,
  • objętość pomieszczenia,
  • pozostałe składniki formulacji,
  • temperatura,
  • wentylacja,
  • indywidualna wrażliwość.

Dlatego olejki w produktach BARPAGO traktujemy przede wszystkim jako rzeczywiste składniki budujące charakter kompozycji zapachowej, a nie jako pretekst do nadawania świecom, woskom czy dyfuzorom działania leczniczego.

Badania olejków są wartościowe. Trzeba tylko mówić dokładnie, co rzeczywiście zostało zbadane.

Jak korzystać z encyklopedii przy wyborze zapachu?

Jeżeli lubisz lekkie i świeże kompozycje, najpierw zwróć uwagę na bergamotkę, cytrynę, pomarańczę, miętę i eukaliptus.

Przy zapachach bardziej kwiatowych warto szukać geranium, palmarosy, ylang-ylang, neroli lub lawendy.

Jeżeli wolisz suche, drzewne i mniej słodkie kompozycje, dobrym punktem wyjścia będą cedr, wetiwer, Palo Santo i sandałowiec.

W zapachach ciepłych i korzennych ważniejsze stają się cynamon, goździk, imbir, kardamon, anyż oraz materiały takie jak wanilia czy kawa.

Najciekawsze kompozycje rzadko ograniczają się jednak do jednej rodziny.

Cytrus może otworzyć ciężkie drewno. Kwiat może złagodzić zioła. Pieprz może osuszyć słodycz. Wetiwer może sprawić, że lekka kompozycja nabierze zupełnie innego charakteru.

Dlatego podczas wyboru zapachu warto zadać sobie nie tylko pytanie: „Jaki olejek lubię?”, ale również: „Jaką rolę ten olejek pełni w całej kompozycji?”

To drugie pytanie znacznie lepiej pokazuje, dlaczego dwa produkty zawierające ten sam olejek mogą pachnieć zupełnie inaczej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *