Zrównoważony rozwój w produkcji świec sojowych – co naprawdę ma znaczenie?

Wosk sojowy powstaje z surowca roślinnego i odnawialnego. To istotna różnica względem parafiny pozyskiwanej z ropy naftowej. Nie oznacza jednak, że każda świeca oznaczona jako „sojowa” jest automatycznie produktem zrównoważonym.

Na rzeczywisty wpływ świecy składa się znacznie więcej elementów: pochodzenie soi, sposób przetworzenia surowca, skład świecy, opakowanie, proces produkcji, prawidłowe wykorzystanie produktu oraz to, co dzieje się ze szkłem po wypaleniu wosku.

Dlatego o zrównoważonym rozwoju w produkcji świec sojowych lepiej myśleć nie jako o jednym materiale, lecz o całym cyklu życia produktu.

Co oznacza zrównoważona produkcja świec?

W uproszczeniu chodzi o ograniczanie niepotrzebnego zużycia zasobów i powstawania odpadów bez przenoszenia problemu z jednego etapu produkcji na drugi.

Świeca wykonana z roślinnego wosku, ale umieszczona w jednorazowym, trudnym do ponownego wykorzystania opakowaniu, nie wykorzystuje całego potencjału bardziej odpowiedzialnego projektowania. Podobnie naturalne pochodzenie surowca nie odpowiada jeszcze na pytanie, gdzie i w jaki sposób został on wyprodukowany.

Dlatego przy ocenie świecy warto spojrzeć na kilka obszarów jednocześnie.

Etap	Co ma znaczenie?	Na co zwrócić uwagę?
Surowiec	pochodzenie i rodzaj wosku	czy producent podaje rodzaj wosku i jego skład
Uprawa soi	wykorzystanie ziemi i identyfikowalność łańcucha dostaw	pochodzenie soi, dostępne certyfikaty lub informacje dostawcy
Receptura	liczba i rodzaj wykorzystanych składników	transparentny skład, brak niepotrzebnych dodatków
Produkcja	wykorzystanie surowców i liczba wadliwych partii	testowanie receptury i kontrola procesu
Opakowanie	ilość materiałów i możliwość ponownego użycia	szkło, możliwość segregacji lub wykorzystania ponownie
Użytkowanie	prawidłowe wykorzystanie całej świecy	odpowiednio dobrany knot i prawidłowe palenie
Koniec życia	ponowne użycie i zagospodarowanie odpadu	możliwość oczyszczenia i wykorzystania naczynia

To właśnie takie spojrzenie odróżnia rzeczywistą próbę ograniczania wpływu produktu od prostego umieszczenia słowa „eko” na etykiecie.

Skąd bierze się wosk sojowy?

Podstawą wosku sojowego jest olej otrzymywany z nasion soi. Olej poddaje się procesowi uwodornienia, dzięki któremu zmienia swoje właściwości i staje się stały w temperaturze pokojowej.

National Candle Association opisuje zarówno roślinne pochodzenie wosku sojowego, jak i fakt, że parafina powstaje z surowców związanych z rafinacją ropy naftowej. Jak powstają różne rodzaje wosków do świec – National Candle Association

Roślinne i odnawialne pochodzenie jest więc rzeczywistą cechą wosku sojowego. To jeden z powodów, dla których zdecydowaliśmy się wykorzystywać go również w naszych świecach sojowych BARPAGO.

Nie jest to jednak koniec analizy.

Czy wosk sojowy jest zawsze zrównoważony?

Nie. Rodzaj wosku mówi nam, z czego został wykonany, ale nie opisuje całego łańcucha jego produkcji.

Uprawa soi zajmuje duże powierzchnie gruntów rolnych. W niektórych regionach świata ekspansja jej produkcji jest związana z przekształcaniem naturalnych ekosystemów.

WWF opisuje wpływ rozwoju upraw soi na lasy i naturalne siedliska, między innymi w Ameryce Południowej. Jednocześnie organizacja wskazuje, że ponad 75% produkowanej soi jest wykorzystywane jako pasza dla zwierząt. Patrz: Dane WWF dotyczące upraw soi i utraty siedlisk

To ważne rozróżnienie. Wosk świecowy jest tylko jednym z wielu zastosowań oleju sojowego. Nie należy więc przedstawiać zakupu świecy sojowej jako prostego sposobu wspierania lokalnych rolników albo rozwiązania problemów środowiskowych związanych z uprawą soi.

Znacznie ważniejsze jest pochodzenie konkretnego surowca i możliwość prześledzenia jego łańcucha dostaw.

Dlaczego pochodzenie soi ma znaczenie?

Dwie świece wykonane z wosku sojowego mogą wykorzystywać surowiec pochodzący z całkowicie różnych łańcuchów dostaw.

W bardziej odpowiedzialnym modelu znaczenie mają między innymi:

• ograniczenie przekształcania naturalnych ekosystemów,
• dobre praktyki rolnicze,
• kontrola pochodzenia surowca,
• warunki pracy,
• możliwość prześledzenia dostaw.

Jednym z systemów stosowanych w sektorze soi jest RTRS – Round Table on Responsible Soy. Standard obejmuje między innymi odpowiedzialność środowiskową, praktyki rolnicze i wymagania dotyczące produkcji bez wylesiania oraz konwersji naturalnych ekosystemów. Patrz: Standard i certyfikacja RTRS dla odpowiedzialnej soi

Dlatego bardziej precyzyjne pytanie nie brzmi:

„Czy wosk sojowy jest ekologiczny?”

Lepiej zapytać:

„Z jakiego wosku wykonano świecę i co wiadomo o pochodzeniu tego surowca?”

Wosk sojowy a parafina – różnica zaczyna się od źródła surowca

Parafina i wosk sojowy powstają z różnych surowców.

Parafina jest związana z przetwarzaniem ropy naftowej, czyli zasobu nieodnawialnego. Wosk sojowy pochodzi natomiast z oleju roślinnego.

Ta różnica jest istotna z punktu widzenia zrównoważonego wykorzystania zasobów. Nie daje jednak podstawy do twierdzenia, że każda świeca sojowa zawsze ma niższy całkowity wpływ środowiskowy od każdej świecy parafinowej.

Na końcowy rezultat wpływają także:

• pochodzenie surowców,
• sposób ich przetwarzania,
• transport,
• receptura,
• masa i rodzaj opakowania,
• czas użytkowania produktu,
• sposób zagospodarowania opakowania po zużyciu.

Dlatego w BARPAGO wybór wosku sojowego traktujemy jako jeden z elementów konstrukcji produktu, a nie jako wystarczający argument do określenia całej świecy mianem ekologicznej.

Zrównoważona produkcja zaczyna się również w pracowni

Wpływ produktu nie kończy się na zakupie odpowiedniego wosku.

W samej produkcji znaczenie ma powtarzalność receptury i ograniczanie strat. Źle dobrany knot, niewłaściwe proporcje składników lub niedopracowana receptura mogą prowadzić do powstawania produktów, których nie da się prawidłowo wykorzystać.

Dlatego testowanie świecy jest również elementem odpowiedzialnej produkcji.

Dobra świeca powinna wykorzystać możliwie dużą część znajdującego się w niej wosku, zachować stabilny płomień i pracować zgodnie z założeniami konkretnej receptury.

Jak wygląda to w BARPAGO?

Świece przygotowujemy we własnej pracowni. Sami tworzymy kompozycje, przygotowujemy wosk, zalewamy szkło oraz wykańczamy gotowy produkt.

W naszych świecach wykorzystujemy wosk sojowy, naturalne olejki eteryczne oraz bawełniany knot bez metalowego rdzenia. Nie dodajemy parafiny, sztucznych barwników ani syntetycznych kompozycji zapachowych.

Taki skład nie daje podstawy do twierdzenia, że produkt „nie ma wpływu na środowisko”. Pozwala natomiast świadomie decydować, jakie surowce znajdą się w świecy i ograniczać elementy, których nie potrzebujemy w naszej recepturze.

Czy naturalny skład zawsze oznacza mniejszy wpływ na środowisko?

Nie warto utożsamiać tych pojęć.

„Naturalny” opisuje przede wszystkim pochodzenie składnika. „Zrównoważony” dotyczy znacznie szerszego problemu – sposobu pozyskania surowca, jego przetwarzania, wykorzystania zasobów oraz dalszych losów produktu.

Roślinne pochodzenie wosku jest więc wartościową informacją, ale świadomy wybór nie powinien kończyć się na jednym słowie na etykiecie.

W przypadku świecy warto sprawdzić przede wszystkim:

• jaki rodzaj wosku zastosowano,
• czy jest to czysty wosk czy mieszanka,
• jakie substancje odpowiadają za zapach,
• czy producent jasno opisuje skład produktu,
• czy naczynie można ponownie wykorzystać,
• czy producent wyjaśnia sposób prawidłowego użytkowania świecy.

Transparentność jest często bardziej użyteczna niż najbardziej efektowne hasło marketingowe.

Opakowanie jest częścią świecy

Wpływ środowiskowy świecy nie kończy się razem z ostatnią porcją wosku.

Po wypaleniu pozostaje jeszcze naczynie, pokrywka, etykieta i opakowanie transportowe. Dlatego sposób zaprojektowania tej części produktu również ma znaczenie.

W unijnej hierarchii postępowania z odpadami zapobieganie ich powstawaniu znajduje się przed przygotowaniem do ponownego użycia i recyklingiem. Patrz: Hierarchia postępowania z odpadami – Komisja Europejska

W praktyce oznacza to, że ponowne wykorzystanie istniejącego przedmiotu może być lepszym rozwiązaniem niż automatyczne potraktowanie go jako odpadu przeznaczonego do recyklingu.

Szklane naczynie po świecy może otrzymać drugie zastosowanie. Po dokładnym usunięciu pozostałości wosku może służyć między innymi jako pojemnik na drobne przedmioty lub element organizacji przestrzeni.

Więcej sposobów opisaliśmy w poradniku jak wykorzystać słoiki po świecach.

Prawidłowe palenie również ogranicza marnowanie produktu

Odpowiedzialność producenta jest najważniejsza, ale sposób użytkowania również wpływa na to, jak dobrze wykorzystamy gotową świecę.

Jeżeli świeca tuneluje i część wosku pozostaje na ściankach, produkt nie zostaje wykorzystany tak efektywnie, jak mógłby.

Znaczenie ma między innymi:

• odpowiednia długość knota,
• pierwsze palenie,
• stabilne ustawienie świecy,
• ochrona płomienia przed silnym przeciągiem,
• przestrzeganie czasu palenia zalecanego dla konkretnej świecy.

Nie jest to wyłącznie kwestia estetyki.

Badania nad emisjami podczas spalania świec pokazują, że sposób pracy płomienia i konstrukcja knota wpływają na ilość powstającej sadzy oraz innych produktów spalania. Badanie dotyczące emisji podczas spalania świec

Dlatego prawidłowe użytkowanie pomaga jednocześnie wykorzystać produkt efektywniej i utrzymać właściwe warunki spalania.

Dokładne zasady opisujemy w poradniku jak pielęgnować i prawidłowo palić świece sojowe.

Jak rozpoznać bardziej odpowiedzialnie zaprojektowaną świecę sojową?

Nie trzeba analizować pełnego łańcucha dostaw każdego produktu. Kilka informacji pozwala jednak szybko odróżnić konkretne dane od ogólnych deklaracji marketingowych.

1. Sprawdź, jaki wosk faktycznie znajduje się w świecy

Samo określenie „świeca sojowa” nie mówi jeszcze wszystkiego o recepturze.

Sprawdź, czy producent jasno informuje o wykorzystaniu wosku sojowego i ewentualnych innych wosków.

2. Szukaj informacji o pochodzeniu surowca

Jeżeli producent lub dostawca udostępnia informacje o kraju pochodzenia, identyfikowalności lub certyfikacji wosku, pozwala to ocenić produkt dokładniej niż ogólne hasło „naturalny”.

3. Oceń cały skład, nie jeden składnik

Wosk jest podstawą świecy, lecz pozostają jeszcze kompozycja zapachowa, knot, barwniki i inne dodatki.

Im dokładniej producent opisuje produkt, tym łatwiej zrozumieć, co rzeczywiście kupujesz.

4. Sprawdź, czy produkt został zaprojektowany do prawidłowego wykorzystania

Knot, średnica naczynia i receptura muszą ze sobą współpracować.

Dobrze zaprojektowana świeca powinna pozwalać użytkownikowi wykorzystać większość zawartego w niej wosku zgodnie z instrukcją producenta.

5. Pomyśl o naczyniu po wypaleniu świecy

Jeżeli szkło można łatwo oczyścić i ponownie wykorzystać, opakowanie nie musi kończyć życia razem ze świecą.

To prosty przykład myślenia zgodnego z gospodarką o obiegu zamkniętym.

Czy warto wybierać świece sojowe z punktu widzenia zrównoważonego rozwoju?

Wosk sojowy jest sensownym surowcem do produkcji świec, jeżeli zależy nam na bazie pochodzenia roślinnego i odnawialnego.

Nie powinien być jednak traktowany jako automatyczny certyfikat ekologiczności produktu.

Bardziej świadomy wybór uwzględnia cały system:

surowiec -> pochodzenie -> receptura -> produkcja -> opakowanie -> użytkowanie -> ponowne wykorzystanie lub zagospodarowanie odpadu.

Właśnie dlatego w BARPAGO wybieramy wosk sojowy, ale nie sprowadzamy jakości świecy wyłącznie do rodzaju wosku. Znaczenie ma również kompozycja zapachowa, dopasowanie knota, kontrola procesu i sposób, w jaki gotowy produkt będzie używany.

Jeżeli szukasz świecy o prostym składzie, wykonywanej ręcznie z wosku sojowego i naturalnych olejków eterycznych, możesz zobaczyć kolekcję świec sojowych BARPAGO.

Zrównoważony rozwój nie polega na znalezieniu produktu bez żadnego wpływu na środowisko. Taki produkt praktycznie nie istnieje. Chodzi o podejmowanie lepszych, możliwych do uzasadnienia decyzji na każdym etapie jego powstawania i użytkowania.