Olejek lawendowy – właściwości, zastosowanie i 6 najważniejszych zalet

Olejek lawendowy należy do najbardziej rozpoznawalnych olejków eterycznych. Jego kwiatowo-ziołowy zapach kojarzy się przede wszystkim z relaksem, spokojem i wieczornym odpoczynkiem. To jednak znacznie bardziej złożony surowiec niż zwykły „zapach lawendy”.

Olejek z lawendy wąskolistnej (Lavandula angustifolia) otrzymuje się przez destylację parą wodną kwitnących części rośliny. Zawiera wiele lotnych związków aromatycznych, wśród których szczególne znaczenie mają linalol i octan linalylu. Ich udział nie jest jednak zawsze taki sam. Skład zależy między innymi od odmiany, miejsca uprawy, warunków środowiskowych i momentu zbioru.

Najlepiej udokumentowane zastosowania lawendy dotyczą aromaterapii, wyciszenia i snu. W przypadku działania przeciwbakteryjnego, przeciwgrzybiczego czy kosmetycznego trzeba natomiast wyraźnie odróżnić obiecujące wyniki badań laboratoryjnych od potwierdzonego działania leczniczego.

Zaleta olejku lawendowego	Co można powiedzieć na podstawie obecnej wiedzy?
1. Wsparcie relaksu	Aromaterapia lawendą może pomagać zmniejszać odczuwane napięcie i niepokój w niektórych sytuacjach
2. Wsparcie wieczornego odpoczynku	Badania sugerują możliwą poprawę jakości snu, ale olejek nie jest środkiem nasennym
3. Wszechstronne zastosowanie zapachowe	Sprawdza się w świecach, dyfuzorach, woskach i innych produktach do aromatyzacji wnętrz
4. Łatwe łączenie z innymi nutami	Dobrze komponuje się między innymi z drewnem, paczulą, geranium i wybranymi nutami cytrusowymi
5. Aktywność przeciwdrobnoustrojowa	Jest obserwowana w badaniach laboratoryjnych, ale nie oznacza skuteczności w leczeniu infekcji
6. Zastosowanie kosmetyczne	Jest cenionym surowcem zapachowym w kosmetykach, lecz wymaga właściwego stężenia i formulacji

Czym jest olejek lawendowy?

Naturalny olejek eteryczny jest mieszaniną lotnych substancji produkowanych przez roślinę. W przypadku lawendy wąskolistnej jednym z podstawowych sposobów jego otrzymywania jest destylacja kwitnących części rośliny z użyciem pary wodnej.

Europejska Agencja Leków opisuje Lavandula angustifolia jako surowiec wykorzystywany między innymi w kontekście łagodnych objawów stresu i wspomagania snu.

W skład olejku wchodzi wiele różnych związków. Szczególnie charakterystyczne są linalol i octan linalylu. Badania składu Lavandula angustifolia pokazują jednak, że ich rzeczywisty udział może wyraźnie różnić się pomiędzy odmianami i partiami olejku.

To ważna różnica względem syntetycznej kompozycji zapachowej, której skład można odtworzyć z dużo większą powtarzalnością. Więcej o tym rozróżnieniu wyjaśniamy w artykule olejki eteryczne a olejki zapachowe – czym się różnią?.

Lawenda wąskolistna i lawandyn to nie to samo

Sama nazwa „lawendowy” nie zawsze wystarcza do określenia surowca.

Olejek z Lavandula angustifolia bywa nazywany olejkiem z lawendy wąskolistnej, lekarskiej lub prawdziwej. Na rynku spotykany jest również lawandyn – Lavandula x intermedia, czyli mieszaniec lawendy wąskolistnej i Lavandula latifolia.

Oba surowce mają podobne związki aromatyczne, ale występują one w innych proporcjach. Lawandyn zawiera zazwyczaj więcej kamfory, borneolu i 1,8-cyneolu. W efekcie jego aromat może być ostrzejszy i bardziej kamforowy. Lavandula angustifolia jest zwykle bardziej ceniona w perfumerii za delikatniejszy, kwiatowo-ziołowy charakter.

Jeżeli zależy Ci konkretnie na olejku z lawendy wąskolistnej, szukaj na etykiecie nazwy botanicznej Lavandula angustifolia.

1. Olejek lawendowy może wspierać wyciszenie i relaks

To najbardziej znane zastosowanie lawendy i jednocześnie jedno z najlepiej przebadanych.

Przeglądy badań klinicznych wskazują, że inhalacja lawendowego olejku eterycznego może w określonych warunkach zmniejszać subiektywnie odczuwany niepokój i napięcie. Wyniki nie są jednak wystarczającym powodem, aby traktować aromaterapię jako leczenie zaburzeń lękowych.

National Center for Complementary and Integrative Health podkreśla, że część wyników jest obiecująca, ale w wielu obszarach nadal potrzebujemy większych i lepiej zaprojektowanych badań.

Praktyczne znaczenie jest prostsze: zapach lawendy może być wartościowym elementem rytuału odpoczynku. Może towarzyszyć czytaniu, kąpieli, spokojnemu wieczorowi czy ograniczeniu bodźców przed snem.

Nie oznacza to jednak, że kilka minut aromaterapii „leczy stres” albo zastępuje pomoc specjalisty przy przewlekłym lęku czy innych problemach psychicznych.

2. Lawenda może wspierać wieczorny rytuał i jakość snu

Wpływ lawendy na sen jest jednym z najczęściej badanych zastosowań tego olejku.

Metaanaliza randomizowanych badań obejmujących osoby dorosłe wykazała poprawę ocenianej jakości snu u osób stosujących olejek lawendowy. Wynik jest interesujący, ale nie oznacza, że lawenda działa jak lek nasenny ani że u każdej osoby skróci czas zasypiania.

Lepszym sposobem myślenia o niej jest element wieczornego rytuału.

Stały zapach może z czasem kojarzyć się z określoną porą dnia i odpoczynkiem. Najwięcej sensu ma więc połączenie aromatu z innymi dobrymi nawykami: ograniczeniem intensywnego światła, spokojną aktywnością i regularną godziną snu.

Jeżeli chcesz wprowadzić lawendowy charakter do sypialni bez konieczności każdorazowego zapalania świecy, sprawdzi się również naturalny dyfuzor Głęboki Relaks. W BARPAGO połączyliśmy w tej kompozycji lawendę z geranium, cedrem i paczulą.

Świecy natomiast nigdy nie należy pozostawiać zapalonej podczas snu.

3. Olejek lawendowy daje wiele możliwości aromatyzacji wnętrza

Zaletą olejku lawendowego jest jego wszechstronność jako naturalnego surowca zapachowego.

Może być składnikiem odpowiednio przygotowanych:

• świec zapachowych,
• wosków do kominka,
• dyfuzorów,
• mgiełek do pomieszczeń,
• innych produktów zapachowych przeznaczonych do konkretnego zastosowania.

Nie oznacza to jednak, że tę samą butelkę czystego olejku można bez ograniczeń dodawać do każdego z tych produktów.

W profesjonalnej recepturze trzeba uwzględnić stężenie, właściwości pozostałych składników, sposób ekspozycji użytkownika i dokumentację surowca. W świecy znaczenie ma również zachowanie całej mieszanki podczas podgrzewania i spalania.

Dlatego gotowy produkt opracowany z olejkami eterycznymi nie jest tym samym co przypadkowe dodanie kilku lub kilkunastu kropli czystego olejku do wosku czy innej bazy.

Jeśli interesują Cię gotowe formy aromatyzacji wnętrza wykorzystujące naturalne olejki eteryczne, zobacz zapachy do domu BARPAGO.

4. Lawenda bardzo dobrze łączy się z innymi nutami zapachowymi

Lawenda nie musi pachnieć jak pojedyncza, intensywna nuta znana z saszetek wkładanych do szafy.

W dobrze zbudowanej kompozycji może pełnić zupełnie inną funkcję.

Jej kwiatowo-ziołowy charakter dobrze współpracuje z nutami:

• drzewnymi, na przykład cedrem,
• ziemistymi, na przykład paczulą,
• kwiatowymi, między innymi geranium,
• świeżymi i cytrusowymi,
• niektórymi ziołami.

Ostateczny efekt zależy od proporcji. Ta sama lawenda połączona z drewnem może stworzyć spokojniejszą i bardziej wytrawną kompozycję, a zestawiona z nutami kwiatowymi będzie łagodniejsza i bardziej miękka.

W BARPAGO wykorzystujemy tę zależność przy komponowaniu zapachu Głęboki Relaks. Lawenda została w nim zestawiona z geranium, paczulą i cedrem. Nie chodzi o to, aby każda nuta pachniała osobno. Całość ma stworzyć wielowymiarowy, kwiatowo-ziołowy i lekko drzewny aromat.

Taką kompozycję znajdziesz między innymi w świecy sojowej Głęboki Relaks.

5. Olejek lawendowy wykazuje aktywność przeciwdrobnoustrojową w badaniach laboratoryjnych

W literaturze naukowej znajdziemy badania dotyczące aktywności olejków eterycznych wobec bakterii i grzybów. Lawenda również jest analizowana w tym kontekście.

To interesująca właściwość, ale tutaj szczególnie ważne jest właściwe odczytywanie wyników.

Jeżeli określone stężenie olejku ogranicza wzrost mikroorganizmu in vitro, czyli w warunkach laboratoryjnych, nie oznacza to automatycznie, że olejek:

• wyleczy zakażenie skóry,
• zastąpi lek przeciwgrzybiczy,
• zdezynfekuje ranę,
• będzie skuteczny przeciwko infekcji układu oddechowego.

O skuteczności w rzeczywistym zastosowaniu decydują między innymi stężenie, sposób podania, formulacja oraz bezpieczeństwo dla tkanek człowieka.

Dlatego właściwości przeciwdrobnoustrojowe lawendy warto traktować jako interesujący obszar badań i technologii produktu, a nie domową alternatywę dla leczenia infekcji.

6. Olejek lawendowy jest cenionym składnikiem kosmetycznym

Lawendę spotkasz w kremach, balsamach, produktach kąpielowych, kosmetykach do włosów i innych formulacjach.

Pełni w nich przede wszystkim funkcję surowca zapachowego. Badane są również biologiczne właściwości jej składników, między innymi w kontekście działania przeciwzapalnego i przeciwdrobnoustrojowego.

Nie oznacza to jednak, że czysty olejek powinien być nakładany bezpośrednio na twarz, skórę głowy albo podrażnioną skórę.

Naturalny olejek eteryczny jest skoncentrowaną mieszaniną substancji chemicznych. Lawenda zawiera między innymi linalol, a produkty jego utleniania mogą powodować alergię kontaktową.

Co ciekawe, podobny problem dotyczy również octanu linalylu. Kontakt olejku z tlenem powoduje z czasem zmiany jego składu, dlatego znaczenie ma prawidłowe przechowywanie.

Butelkę czystego olejku należy:

• szczelnie zamykać,
• chronić przed światłem i wysoką temperaturą,
• nie przechowywać niepotrzebnie przez wiele lat,
• obserwować pod kątem wyraźnej zmiany zapachu lub wyglądu.

W przypadku kosmetyków najbezpieczniej korzystać z produktu opracowanego do kontaktu ze skórą i stosować go zgodnie z instrukcją producenta.

Jak bezpiecznie stosować olejek lawendowy?

O sposobie użycia decyduje przede wszystkim konkretny produkt, a nie sam zapach lawendy.

Aromatyzacja pomieszczeń

Świecę, dyfuzor, wosk lub mgiełkę stosuj zgodnie z przeznaczeniem i instrukcją producenta.

Nie zwiększaj samodzielnie zawartości olejków w gotowym produkcie. Więcej olejku nie musi oznaczać lepszego efektu, a może zmienić parametry całej receptury.

Stosowanie na skórę

Nie zakładaj, że czysty olejek lawendowy można bezpiecznie nakładać bez rozcieńczenia tylko dlatego, że jest naturalny.

Właściwe stężenie zależy od składu konkretnego surowca, rodzaju produktu, miejsca aplikacji i przewidywanego sposobu używania.

Jeżeli produkt jest kosmetykiem gotowym do użycia, trzymaj się informacji jego producenta.

Kąpiel

Olejek eteryczny nie rozpuszcza się w wodzie. Wkroplenie nierozcieńczonego olejku bezpośrednio do wanny może więc spowodować kontakt skoncentrowanego surowca ze skórą.

Bezpieczniejszym rozwiązaniem jest używanie gotowych produktów kąpielowych opracowanych do takiego zastosowania.

Spożywanie olejku

Nie należy samodzielnie spożywać olejku eterycznego tylko dlatego, że w literaturze istnieją badania nad doustnymi preparatami lawendy.

Standaryzowany produkt leczniczy stosowany w badaniu klinicznym nie jest odpowiednikiem dowolnego olejku eterycznego kupionego do aromaterapii.

Ciąża i karmienie piersią

Danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania lawendy w okresie ciąży i karmienia piersią jest niewiele. NCCIH zaleca ostrożność ze względu na brak wystarczających informacji. Przy zastosowaniach innych niż zwykły zapach gotowego produktu najlepiej skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Jak wybrać dobry olejek lawendowy?

Jeżeli kupujesz czysty olejek eteryczny, nie ograniczaj się do napisu „100% naturalny”.

Sprawdź przede wszystkim:

1. Gatunek rośliny – jeśli zależy Ci na lawendzie wąskolistnej, szukaj Lavandula angustifolia.
2. Rodzaj produktu – olejek eteryczny nie jest tym samym co olejek zapachowy lub kompozycja zapachowa.
3. Sposób otrzymania – dla klasycznego olejku lawendowego charakterystyczna jest destylacja z użyciem pary wodnej.
4. Dokumentację producenta – przy profesjonalnym wykorzystaniu znaczenie mają specyfikacja, karta charakterystyki oraz dokumenty dotyczące konkretnej partii.
5. Przeznaczenie – surowiec przeznaczony do tworzenia zapachu nie staje się automatycznie produktem do skóry, kąpieli czy spożycia.

Sama wysoka cena również nie gwarantuje jakości. Podobnie intensywny zapach nie jest dowodem na większą zawartość wartościowych składników.

Olejek lawendowy – właściwości, które warto oceniać rozsądnie

Olejek lawendowy zasłużenie pozostaje jednym z najpopularniejszych naturalnych surowców aromatycznych. Jego największą zaletą jest połączenie charakterystycznego zapachu, możliwości tworzenia rozbudowanych kompozycji oraz zastosowania w rytuałach związanych z odpoczynkiem i wyciszeniem.

Badania nad aromaterapią wskazują również na możliwe korzyści dotyczące napięcia i jakości snu. Nie warto jednak przypisywać lawendzie działania, którego nauka jeszcze nie potwierdziła.

Olejek może wykazywać interesującą aktywność biologiczną w laboratorium, a jednocześnie nie być lekiem na infekcję, depresję, przewlekły ból czy inne choroby.

W BARPAGO cenimy lawendę przede wszystkim jako naturalny surowiec, którego zapach można świadomie łączyć z innymi olejkami. Właśnie dlatego nie występuje u nas jedynie jako samotna „lawendowa nuta”, lecz staje się częścią bardziej złożonych kompozycji zapachowych.